Amalgamat, czyli niebezpieczne wypełnienia zębowe

Czy plomby amalgamatowe mogą być szkodliwe ? Czy trzeba je wymienić ? Pomimo tego, że zawarta w amalgamatowych plombach rtęć uważana jest za substancje toksyczną, odpowiedz na powyższe pytanie nie jest oczywista. Sprzeczne poglądy na ten temat mają nawet sami stomatolodzy. Dowiedz się, czy tzw. srebrne plomby są rzeczywiście szkodliwe i czy trzeba je usuwać.

Plomby amalgamatowe, inaczej mówiąc amalgamat stomatologiczny, powstaje ze stopu srebra i rtęci. W skład tego stopu wchodzi także miedź i cyna. Srebrne plomby w stomatologii stosowane są od XIX wielu, niemniej już w drugiej połowie XX wieku pojawiły się przesłanki, że zawarta w nich rtęć jest niebezpieczna dla organizmu. W Japonii zakaz stosowania srebrnych plomb został wprowadzony już w latach 70, w Szwecji w 1991 roku. W Unii Europejskiej zakładanie amalgamatów nie jest już rekomendowane. W Polsce są one wykorzystywane tylko w publicznej służbie zdrowia. W Unii Europejskiej około 20 procent wszystkich wypełnień z rtęcią stosowanych jest właśnie w Polsce.

Plomby amalgamatowe (srebrne) a kompozytowe (białe)

Dzięki zawartości rtęci, plomby amalgamatowe są dużo twardsze i bardziej odporne na ściskanie od wypełnień kompozytowych (białe, swiatloutwardzalne). Założone w prawidłowy sposób wypełnienie amalgamatowe może wytężać nawet 30 lat, a kompozyty tylko 10 lat. Dlatego też stosowane są one do wypełnienia zębów mlecznych i bocznych.

Srebrne plomby mają jednak także wady. Nie łączą się z zębiną i szkliwem, dlatego też między tkankami a wypełnieniem mogą wytworzyć się szczeliny, do których bez trudu dostaną się bakterie, mogące spowodować próchnicę. Ponadto po założeniu srebrnej plomby może dojść do przebarwienia tkanek zęba, a nawet dziąseł. Zdarza się także pękanie ścianek zęba, w związku ze zmianą objętości amalgamatu pod wpływem temperatury. Poza tym srebrne plomby są po prostu nieestetyczne. Niemniej jednak plomby amalgamatowe krytykuje się najbardziej z powodu obecnej w nich rtęci.

Czy plomby amalgamatowe są szkodliwe?

Czy plomby amalgamatowe są naprawdę szkodliwe ? Na to pytanie odpowiedź nigdy nie będzie jednoznaczna. Doniesienia na temat szkodliwości srebrnych plomb są sprzeczne, co związane jest z brakiem wiarygodnych i skutecznych metod oceny przewlekłej ekspozycji na działanie rtęci, która pochodzi z amalgamatów. Z jednej strony usłyszeć możemy o badaniach, które wykazały szkodliwe działanie amalgamatu na ludzki organizm. W 2008 roku FDA ( Agencja ds. Żywności i Leków ) potwierdziła, że plomby amalgamatowe mają toksyczne działanie. Zawarta w nich szkodliwa rtęć może być przyczyną chociażby chorób autoimmunologicznych ( organizm atakuje własne komórki ), jak i neurodegeneracyjnych, takich jak Alzheimer, czy choroba Parkinsona. Bardzo groźna jest szczególnie dla kobiet w ciąży. Uważa się, że proces uwalniania rtęci z tego typu plomb jest ciągły. Wielu naukowców dostarczyło dowodów, że żucie gumy znacznie zwiększa uwalnianie rtęci ze srebrnych plomb. Ilość uwalnianej rtęci zwiększa się przy spożywaniu gorących napojów i potraw. Ponadto podczas usuwania wypełnienia amalgamatowego z zębów dochodzi do zwiększenia stężenia rtęci w wydychanym powietrzu.

Z drugiej jednak strony istnieje grupa specjalistów, która uważa, że takie plomby są całkowicie bezpieczne dla organizmu. Według American Dental Association ( ADA ), wypełnienie z amalgamatu nie wywołuje żadnych skutków ubocznych, a nadwrażliwość na rtęć występuje tylko u 1 procenta populacji. Amerykańscy naukowcy, porównując ze sobą dwie grupy osób ze srebrnymi plombami i bez nich, doszli do wniosku, że wypełnienie amalgamatowe nie ma żadnego ujemnego wpływu na nasz układ odpornościowy. Obecnie nie istnieją niepodważalne dowody na związek pomiędzy srebrnymi plombami, a chorobami w obrębie całego ustroju. Do tej pory nie zostało dowiedzione, że rtęć wydostaje się z wypełnienia w ilościach, które mogłyby zagrozić zatruciem organizmu. Przeciętna absorpcja rtęci u osób, które mają srebrne plomby to zwykle tylko 10 procent rtęci, która codziennie przedostaje się do organizmu z powietrza, wody i pożywienia.

W styczniu 2019 wchodzi jednak w życie ustawa, która zobowiązuje wszystkie gabinety stomatologiczne korzystające z wypełnień amalgamatowych do używania separatorów amalgamatu, czyli urządzeń, które nie pozwalają przedostać się szkodliwej rtęci do obiegu wodnego.