Separacja amalgamatu w stomatologii a prawo Polskie

Od 1 lipca 2019 roku wchodzą w życie unijne regulacje dotyczące zaprzestania stosowania amalgamatowych plomb z rtęcią. Wspomniane przepisy regulują też gospodarkę wszelkimi zawierającymi amalgamat odpadami i określają maksymalny czas przechowywania tych odpadów. Regulacje przyjęte przez UE dostosowują się z kolei do zapisów konwencji ONZ z 2013 r. gdzie jednoznacznie uznano rtęć za jedną z najbardziej toksycznych substancji na świecie i zobowiązano wszystkich do ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska przed toksycznym działaniem tego metalu. Parlament Europejski zobowiązuje wszystkie państwa członkowskie, aby do 2030 roku całkowicie zrezygnowały ze stosowania amalgamatu w gabinetach dentystycznych.

Separacja amalgamatu

Na stronie Ministerstwa Finansów można już znaleźć komunikat informujący, że od 1 stycznia 2019 wszystkie gabinety stomatologiczne w Polsce, stosujące amalgamat stomatologiczny lub, w którym usuwa się wypełnienia zawierające amalgamat stomatologiczny lub usuwa się zęby zawierające tę substancję muszą na swoim wyposażeniu posiadać separatory amalgamatu. Separatory amalgamatu służą do zatrzymywania oraz zbierania cząstek i drobinek amalgamatu, również tych, które znajdują się w zużytej wodzie.

Kto nie musi prowadzić przeprowadzać separacji amalgamatu?

Separatorów amalgamatu nie muszą posiadać gabinety ortodontyczne lub protetyczne, ponieważ z reguły przyjmujący w nich pacjentów stomatolodzy nie stosują amalgamatu i nie usuwają też wypełnień z zawartością amalgamatu. Jednak jeżeli z jakiejkolwiek przyczyny stosują je również muszą zaopatrzyć się w separator.

Jeżeli dany gabinet stomatologiczny jest placówką o kilku stanowiskach leczenia pacjentów, wystarczy, że w takiej placówce znajdzie się co  najmniej jedno urządzenie do separacji amalgamatu.

Ten obowiązek nakłada na Polskę art. 10 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/852 z dnia 17 maja 2017 r. w sprawie rtęci oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1102/2008.

Amalgamat, co to jest?

Amalgamat stomatologiczny jest stopem metali z zawartością rtęci elementarnej, w postaci płynu lub pary. Stanowi ona nawet do 50% jego składu. Prowadzone od wielu lat badania wielokrotnie udowodniły, że amalgamaty stomatologiczne stanowią jedno z ważniejszych źródeł rtęci elementarnej znajdującej się w powietrzu. Inne równoważne źródła to: kopalnie rtęci, fabryki przetwarzające rtęć lub złoto.

Sama rtęć elementarna nie wykazuje większych właściwości toksycznych, jednak z natury swoich cech, ulega ona depozycji w wodzie. Jeżeli dostanie się do zbiorników wodnych, jezior, oceanów i rzek, ulega przekształceniu jakim jest proces metylacji i zamienia się w metylortęć, czyli substancję o postaci chemicznej maksymalnie toksycznej. W taki właśnie sposób rtęć pozyskiwana z amalgamatów stomatologicznych przedostaje się do wody a potem poprzez organizmy wodne: ryby czy owoce morza wraca do łańcucha pokarmowego człowieka.

Toksyczne działanie amalgamatu

Metylortęć należy do grupy najbardziej toksycznych substancji. Przede wszystkim poprzez zaburzanie działania układu immunologicznego człowieka, przyczyniając się w ten sposób do powstawania takich chorób jak: choroba Alzhaimera, Parkinsona czy Hashimoto. Metylortęć dezintegruje też materiał genetyczny i negatywnie wpływa na układy enzymatyczne w ludzkim organizmie. Wpływa też negatywnie na zmysły: dotyku, smaku oraz wzroku. Metylortęć jest także niezwykle toksyczna dla rozwijającego się płodu, wielokrotnie bardziej dla płodu niż dla osoby dorosłej.